TÜSKA Akreditasyonu Nedir? SAS Standartları, 4 Aşamalı Süreç ve SKS'den SAS'a Geçiş

TÜSKA ve TÜSEB Nedir?

TÜSKA — Türkiye Sağlık Hizmetleri Kalite ve Akreditasyon Enstitüsü — Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığı (TÜSEB) bünyesinde faaliyet gösteren, sağlık hizmetlerinde kalite ve akreditasyon alanındaki ulusal kurumdur. Sağlık kuruluşlarının hizmet kalitesini ulusal standartlar üzerinden değerlendirir ve akreditasyon belgesi düzenler. Sağlık turizmi alanında ise hem hastaneler için akreditasyon standartlarını hem de akreditasyon kapsamı dışındaki tesisler için 32 kriterlik sertifikasyon setini hazırlayan kurum TÜSKA'dır.

TÜSKA akreditasyonunun dayandığı çerçeve, Sağlıkta Akreditasyon Standartları'dır (SAS). SAS, sağlık kuruluşunun tüm hizmet süreçlerini kalite ve güvenlik perspektifinden ele alan kapsamlı bir standart setidir ve dört temel ilke üzerine kuruludur: etkililik, etkinlik, verimlilik ile hasta ve çalışan güvenliği. Değerlendirme yalnızca doküman üzerinden değil, süreçlerin fiilen bu ilkelere uygun işleyip işlemediği üzerinden yapılır.

TÜSKA Akreditasyonu Kimler İçin Zorunlu?

26 Nisan 2025 tarihli ve 32882 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Uluslararası Sağlık Turizmi ve Turistin Sağlığı Hakkında Yönetmelik'in 6. maddesinin (b) bendi, zorunluluğu tesis türüne göre ikiye ayırır: hastaneler, tıp merkezleri, tıbbi laboratuvarlar ve diyaliz merkezlerinin TÜSKA tarafından akredite edilmiş olması; bunların dışındaki sağlık tesislerinin ise Bakanlıkça düzenlenen sertifikayı alması zorunludur.

• TÜSKA akreditasyonu kapsamında: hastaneler, tıp merkezleri, tıbbi laboratuvarlar, diyaliz merkezleri.
• Sertifikasyon kapsamında: diş poliklinikleri, poliklinikler, klinikler, muayenehaneler ve kapsam dışındaki diğer sağlık tesisleri — TÜSKA'nın 32 kriterlik seti üzerinden İl Sağlık Müdürlüklerince değerlendirilir.
• Her iki yol için de son tarih aynıdır: 31 Aralık 2026.
• Süreci tamamlamayan tesisler, sağlık turizmi kapsamında uluslararası hasta kabulü ve hizmet sunumuna devam edemez.

Kapsam belirlemesi tesisin ruhsat türüne göre yapılır. Örneğin özel bir hastane doğrudan akreditasyon kapsamındayken, aynı gruba bağlı bir ağız ve diş sağlığı polikliniği sertifikasyon yoluna tabidir. Tereddüt halinde bağlı olunan İl Sağlık Müdürlüğü'nden yazılı teyit alınması önerilir.

SAS Standartları ve 4 Temel İlke

Sağlıkta Akreditasyon Standartları (SAS), kurumun yönetim yapısından klinik süreçlerine, hasta güvenliğinden çalışan sağlığına kadar uzanan bütüncül bir değerlendirme çerçevesi sunar. SAS'ın dört temel ilkesi, tüm standart maddelerinin ortak paydasını oluşturur:

• Etkililik — sunulan sağlık hizmetinin istenen klinik sonucu üretmesi; kanıta dayalı uygulama.
• Etkinlik — doğru hizmetin doğru hastaya, doğru zamanda ve doğru şekilde sunulması.
• Verimlilik — kaynakların (insan gücü, ekipman, zaman) israf edilmeden kullanılması.
• Hasta ve çalışan güvenliği — bakım süreçlerinde hastayı, çalışma ortamında personeli koruyan tedbirlerin kurumsallaşmış olması.

Uygulamada bu ilkeler, kurumun kalite yönetim sistemi, gösterge takibi, öz değerlendirme kültürü ve düzeltici-önleyici faaliyet döngüsü üzerinden sınanır. SAS değerlendirmesine hazırlanan bir kurumun yalnızca prosedür dosyaları hazırlaması yeterli olmaz; süreçlerin kayıt üreterek fiilen işlediğinin gösterilmesi gerekir.

TÜSKA Akreditasyon Süreci: 4 Aşama

TÜSKA akreditasyonu dört aşamalı bir süreç olarak yürütülür. Her aşamanın süresi kurumun hazırlık düzeyine göre değişir; özellikle öz değerlendirme sonrası iyileştirme çalışmaları aylar alabildiğinden sürecin erken başlatılması önemlidir.

1. 01Başvuru — kurum, TÜSKA'ya akreditasyon başvurusunu yapar; kapsam ve takvim netleştirilir.
2. 02Öz değerlendirme — kurum, SAS maddeleri üzerinden kendi mevcut durumunu puanlar, güçlü ve eksik alanlarını tespit eder, iyileştirme planını çıkarır.
3. 03Denetim — TÜSKA değerlendiricileri kurumu yerinde denetler; doküman incelemesinin yanı sıra uygulamalar, kayıtlar ve süreç işleyişi gözlemlenir.
4. 04Akreditasyon kararı — denetim bulgularına göre akreditasyon verilir veya eksikliklerin giderilmesine yönelik iyileştirme süreci tanımlanır.

SKS'den SAS'a Geçiş: 85 Puan Kuralı

Yönetmeliğin getirdiği zorunluluk ile mevcut kalite sistemi arasında bir geçiş dönemi tanımlanmıştır. Bu dönemde, hastane ve diğer akreditasyon kapsamındaki tesisler için son yapılan Sağlıkta Kalite Standartları (SKS) değerlendirmesinden asgari 85 puan almış olmak, faaliyete devam için yeterli sayılmaktadır. Ancak bu bir kalıcı muafiyet değil, köprü düzenlemesidir: 31 Aralık 2026 itibarıyla SKS'nin yerini SAS akreditasyonu alacaktır.

Pratik sonuç şudur: son SKS değerlendirmesinde 85 puan ve üzeri alan bir hastane bugün faaliyetini sürdürebilir; ancak 2026 sonu itibarıyla geçerli bir TÜSKA/SAS akreditasyonuna sahip olması gerekir. SKS puanı 85'in altında kalan veya güncel bir SKS değerlendirmesi bulunmayan kurumların ise geçiş dönemini beklemeden akreditasyon sürecini başlatması, takvim riskini önemli ölçüde azaltır.

Akreditasyon ile Sertifikasyon Arasındaki Fark

İki kavram sık karıştırılır; oysa kapsam, standart seti, değerlendiren kurum ve başarı ölçütü açısından belirgin farklar vardır:

Akreditasyon Takvimi: 2026 Sonuna Nasıl Yetişilir?

Akreditasyon süreci, özellikle öz değerlendirme sonrası düzeltici faaliyetler nedeniyle aylar sürebilir. TÜSKA'nın resmî duyurusu da başvurunun geciktirilmemesini açıkça tavsiye etmektedir. 31 Aralık 2026 hedefine güvenli şekilde ulaşmak için önerilen kaba takvim şöyledir:

1. 01Hemen: kapsam tespiti — kurumun akreditasyon mu sertifikasyon mu kapsamında olduğunun ruhsat türüne göre netleştirilmesi ve son SKS puanının kontrolü.
2. 021. ay: TÜSKA'ya başvuru ve akreditasyon takviminin netleştirilmesi.
3. 031-3. aylar: SAS üzerinden öz değerlendirme; eksik alanların ve düzeltici faaliyetlerin listelenmesi.
4. 043-6. aylar: iyileştirme çalışmaları — dokümantasyon, gösterge takibi, eğitimler ve süreçlerin kayıt üretir hale getirilmesi.
5. 056. aydan itibaren: yerinde denetim; olası ek iyileştirme turu için 2026 sonuna en az birkaç ay pay bırakılması.

Bu takvim yol gösterici niteliktedir; kurumun büyüklüğüne, mevcut kalite altyapısına ve TÜSKA'nın denetim planlamasına göre süreler değişebilir. Kritik olan, denetim aşamasına 2026'nın son aylarında değil, düzeltici faaliyetlere zaman bırakacak şekilde daha erken ulaşmaktır.