Uluslararası Sağlık Hizmetlerinde İş Birliği Yönetmeliği Nedir?

Yönetmelik Neyi Düzenliyor?

Yönetmelik, uluslararası sağlık hizmetleri kapsamında Sağlık Bakanlığı ve devlet üniversiteleri arasında gerçekleştirilen iş birliği ile tabip, diş tabibi ve tıpta ve diş hekimliği mevzuatına göre uzman olanlar tarafından verilen sağlık hizmetlerine dair usul ve esasları belirler (Madde 1). Dayanağı, 1219 sayılı Tababet ve Şuabatı San'atlarının Tarzı İcrasına Dair Kanunun 12 nci maddesinin dördüncü fıkrasıdır.

Kapsam maddesi sınırı nettir: yönetmelik, Sağlık Bakanlığı ve devlet üniversitelerine ait uluslararası sağlık turizmi yetki belgesi verilen sağlık tesisleri ile uluslararası sağlık hizmetlerinde koordinasyon ve iş birliği faaliyetlerini kapsar (Madde 2). Yani özel hastaneler, özel klinikler ve muayenehaneler bu modelin tarafı değildir.

İş Birliği Protokolü: Asgari İçerik ve Süre

İş birliği, taraf kuruluşlarca imzalanacak protokolle yürürlüğe girer ve tarafların yetki ve sorumlulukları protokolle belirlenir (Madde 6). Protokolde bulunması zorunlu asgari hususlar şunlardır:

• Taraflara ait kuruluş ve temsilci bilgileri.
• İş birliği yapılacak branşlar ile sunulacak tıbbi işlem ve uygulamalar.
• Hizmet alan kuruluşta çalıştırılacak personelin çalışma şekli ve çağrı usulü.
• Hastanın başvuru ve kabul usulü.
• Kararlaştırılması durumunda hizmet sağlayan kuruluşa ödenecek kuruluş payı.
• Protokol süresi.
• Hizmetin gereği gibi yerine getirilememesi, gecikmesi veya hiç yerine getirilememesi hâlinde tazminat sorumluluğuna dair hükümler.
• Protokolün değiştirilmesi ve feshine ilişkin hükümler.
• Hizmet sunan personelin bilgilerini içeren liste ve muvafakat dilekçeleri.

Önemli bir ayrıntı: hizmet alan kuruluş ile hizmet sunan personel arasında ayrıca bireysel sözleşme imzalanmaz (Madde 6/6). İlişki tamamen kurumlar arası protokole dayanır.

Hekimlerin Çalıştırılması: Geçici Görevlendirme Yok

Modelin bürokrasiyi azaltan çekirdeği burasıdır. Hizmet sağlayan kuruluşun Bakanlık ve üniversiteler olması durumunda hizmet sunan personel hakkında ayrıca geçici görevlendirme işlemi yapılmaz; yalnızca işlem bazında kadrosunun bulunduğu kuruluşa yazılı bildirimde bulunulur (Madde 7/5).

• Çalıştırılacak personel, muvafakatları doğrultusunda protokol ekindeki listeyle belirlenir; listede yer almayan hekim çalıştırılamaz.
• Aynı hekim birden fazla iş birliği protokolü kapsamında çalıştırılabilir.
• Bakanlığa bağlı sağlık tesisleri ile üniversite sağlık uygulama ve araştırma merkezlerinde çalıştırılacaklar, 1219 sayılı Kanunun 12 nci maddesinin ikinci ve üçüncü fıkraları ile ilgili kanunlardaki sınırlayıcı hükümlerden istisnadır.
• Personel, hizmet sağlayan kuruluştaki eğitim, araştırma ve mesleki yükümlülüklerini aksatmadan çalışır; aksatan personel iş birliği kapsamından çıkarılabilir.
• Özel mevzuatında tam zamanlı çalışmaya ilişkin sınırlamalar bulunan birim ve merkezlerde iş birliği kapsamında hizmet sunulamaz (Madde 5/2).
• Hizmet alan kuruluş işveren statüsünde bulunmaz; ayrıca sigortalılık bildirimi yapmaz.

Hizmet sunan personel, hizmet sağlayan kuruluşta çalışan sağlık personeli arasından, kuruluşun onayıyla bir çalışma ekibi de oluşturabilir (Madde 8). Muvafakat vermeye Bakanlığa bağlı tesislerde başhekim, üniversitelerde sağlık uygulama ve araştırma merkezi müdürü yetkilidir; uygun bulunan personelin bilgileri 15 gün içinde EKİP üzerinden Bakanlığa bildirilir.

Hasta Başvurusu, Sorumluluk ve Denetim

Hasta; uluslararası sağlık hizmeti almak için hizmet alan kuruluşa, hizmet sunan personele veya hizmet alan kuruluşun anlaşma yaptığı bir ya da birden fazla aracı kuruluştan birine doğrudan başvurabilir (Madde 9). Yani aracı kuruluş kanalı bu modelde de açıktır.

Hizmet sunan personel, Uzaktan Sağlık Hizmetlerinin Sunumu Hakkında Yönetmelik hükümlerine uygun olarak uzaktan sağlık hizmeti de verebilir (Madde 10/5). Tıbbi işlem ve uygulamaların tıp disiplininin genel esaslarına veya tıbbi deontolojiye aykırı gerçekleştirilmesi hâlinde aykırılıklar, Sağlık Meslekleri Kurulu Yönetmeliği kapsamında işlem yapılmak üzere il sağlık müdürlüğüne bildirilir.

Mali Esaslar

• Uluslararası sağlık hizmeti ücretinin belirlenmesinde, Bakanlıkça kamu sağlık hizmetlerinin fiyatlandırılması kapsamında ilan edilen tarife esas alınır (Madde 12/1).
• İlaç ve tıbbi malzemeler hizmet alan kuruluş tarafından sağlanır; hizmet sağlayan kuruluş, personel, hasta veya üçüncü kişilerce sağlanamaz ve kullanılamaz.
• Basit tıbbi sarf malzemeleri dışındaki ilaç ve tıbbi malzeme bedelleri, hizmet alan kuruluşun döner sermaye hesabına gelir kaydedilmek üzere hesaplanır ve bulunan tutar uluslararası sağlık hizmeti ücretinden düşülür.
• Hizmet sağlayan kuruluşa ödenecek kuruluş payının oranı protokolle belirlenir.

Özel Sağlık Kuruluşları İçin Ne Anlama Geliyor?

Bu yönetmelik özel sektörü doğrudan bağlamaz; ancak rekabet tablosunu değiştirir. Bugüne kadar kamu ve devlet üniversitesi hastanelerinin uluslararası hasta kapasitesini sınırlayan unsurlardan biri, uzman hekimin kadrosunun bulunduğu kurum dışında çalıştırılmasındaki bürokratik zorluktu. Yönetmelik, geçici görevlendirme gerektirmeyen protokol modeliyle bu engeli kaldırıyor.

Pratik sonuçları şöyle özetlenebilir:

• Kamu ve üniversite hastaneleri, kendi kadrolarında bulunmayan branşlarda uluslararası hasta kabul edebilir hâle gelir — hizmet çeşitliliği artar.
• Devlet üniversitelerinin akademik kadrosu, sağlık turizmi tanıtımında güçlü bir güven sinyali olarak konumlandırılabilir.
• Aracı kuruluşlar için kamu tarafında yeni bir tedarik kanalı açılır; hasta, hizmet alan kuruluşun anlaşmalı aracı kuruluşuna doğrudan başvurabilir.
• Özel sektör için fiyat rekabeti değil, konumlandırma rekabeti öne çıkar: kamu tarafı tarife bazlı fiyatlandırma yapar, özel tesisin farkı hız, deneyim, dil desteği ve hasta yolculuğu kalitesinde aranmalıdır.

Özel bir sağlık kuruluşu için doğru okuma, bu düzenlemeyi tehdit olarak değil, pazarın kurumsallaştığının bir göstergesi olarak görmektir. Uluslararası hasta pazarında belge, akreditasyon/sertifikasyon ve süreç kalitesi giderek daha belirleyici hâle geliyor.