Sağlık Turizmi Marka Programı ve TURQUALITY® — Farklar, Kriterler ve Çok Yıllı Destek
10962 sayılı Karar kapsamında sağlık turizmi destekleri üç program altında yapılandırılmıştır: Hizmet Sektörleri Atılım Programı, Marka Programı ve TURQUALITY®. Marka Programı, belirli uluslararası tanınırlık ölçütlerini karşılayan firmalar için orta düzey kurumsallaşma ve marka yatırımlarını desteklerken; TURQUALITY®, uluslararası markalaşmada en üst düzey, çok yıllı kapsamlı desteği temsil eder. İki program arasındaki fark; kriterlerin ağırlığında, destek süresinde ve bütçe büyüklüğünde belirginleşir.
10962 Sayılı Karar'ın Üç Programlı Yapısı
27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı, sağlık turizmi dahil hizmet ihracatına yönelik destekleri tek çatı altında toplamış ve önceki 5448 sayılı Kararı yürürlükten kaldırmıştır. Bu yapılanmada destekler; firmalaşma düzeyine, uluslararasılaşma kapasitesine ve marka gelişim aşamasına göre üç program altında sunulur.
- Hizmet Sektörleri Atılım Programı — yetki belgeli sağlık tesislerinin büyük çoğunluğunun başlangıç noktasıdır; destek süresi çoğu kalemde 5 yıldır.
- Marka Programı — uluslararası marka tescili, ofis ağı ve belirli ihracat izleri olan firmalar içindir.
- TURQUALITY® — uluslararası tanınırlıkta üst düzey, kapsamlı ve çok yıllı destek sağlayan en seçici programdır.
Bir sağlık turizmi firmasının hangi programa dahil olabileceği; marka tescil portföyü, yurt dışı varlığı, hasta hacmi ve kurumsal olgunluk gibi kriterlere göre belirlenir. Bu değerlendirme baştan doğru yapılmazsa daha düşük destekle yıllar geçirilebilir.
Marka Programı: Kimler İçin, Ne Sağlar?
Marka Programı, yurt dışı pazarlarda tanınan ya da tanınmayı hedefleyen, belirli uluslararası marka yatırımlarını gerçekleştirmiş sağlık turizmi firmalarına yönelik orta katman destek programıdır. Hizmet Sektörleri Atılım Programı'na göre daha yüksek kurumsal olgunluk beklenirken, TURQUALITY®'nin seçicilik eşiğine henüz ulaşmayan firmalar bu programla daha geniş destek kapsamına erişebilir.
- Birden fazla ülkede marka tescili yapılmış veya süreçte olan firmalar.
- Yurt dışı ofis ya da temsilcilik ağı kurmaya başlamış sağlık tesisleri ve aracı kuruluşlar.
- Uluslararası akreditasyon veya JCI gibi küresel kalite belgelerine sahip ya da başvuru sürecindeki kuruluşlar.
- Belirli bir ihracat veya uluslararası hasta hacmini tutturabilen tesisler.
TURQUALITY®: En Üst Düzey Program
TURQUALITY®, Türkiye'nin küresel markalarını geliştirmeyi hedefleyen en kapsamlı ve en seçici hizmet ihracatı destek programıdır. Sağlık turizminde bir firmanın TURQUALITY® statüsüne alınması, uluslararası tanınırlık, kurumsal yapı, akreditasyon ve belgelenmiş ihracat performansı açısından yüksek ölçütlerin sağlanmasını gerektirir. Buna karşılık sağlanan destek miktarı ve süresi de diğer programların çok üzerindedir.
Marka Programı ile TURQUALITY® Arasındaki Temel Farklar
| Kriter | Marka Programı | TURQUALITY® |
|---|---|---|
| Hedef kitle | Orta ölçekli, yurt dışında marka yatırımı başlamış firmalar | Küresel ölçekte marka olmayı hedefleyen öncü firmalar |
| Başvuru eşiği | Marka tescili, ofis ağı başlangıcı, belirli ihracat izi | Yüksek ihracat hacmi, kurumsal olgunluk, uluslararası akreditasyon |
| Destek süresi | Sınırlı dönemler; program genelgesine göre belirlenir | Çok yıllı; danışmanlık ve kurumsal gelişimi de kapsar |
| Destek kapsamı | Reklam, tanıtım, tescil, ofis, etkinlik, akreditasyon | Tüm marka programı kalemleri + kurumsal gelişim desteği |
| Seçicilik | Orta düzey; daha geniş firmalar uygun olabilir | Yüksek; belirli pazar performansı ve kapasite şartları aranır |
| Hedef ülke avantajı | Uygulanır (+20 puana kadar) | Uygulanır (+20 puana kadar) |
Detaylı kriterler ve destek süresi 10962 sayılı Karar uygulama genelgesi ile belirlenir; başvuru öncesi güncel genelge metni esas alınmalıdır.
Ortak Destek Kalemleri ve Oranlar
Her iki program da 10962 sayılı Karar kapsamında tanımlanan destek kalemlerinden yararlanır. Farklılaşma esas olarak kriterlerde ve destek süresi/miktarındadır. Aşağıdaki tablo başlıca destek kalemlerini gösterir:
| Destek Kalemi | Genel Oran | Yıllık Üst Limit |
|---|---|---|
| Reklam, tanıtım ve pazarlama | %50 (hedef ülkede +20 puana kadar) | 25.000.000 ₺/yıl |
| Sağlık turisti ulaşım (hasta yol) | %50 | 25.000.000 ₺/yıl (hasta başı limit uygulanır) |
| Marka tescil ve koruma | %50 (hedef ülkede +20 puana kadar) | 2.500.000 ₺/yıl |
| Yurt dışı birim/ofis desteği | %50 | 6.000.000 ₺/birim |
| Belgelendirme ve akreditasyon | %50 | 4.000.000 ₺/yıl |
| Yurt dışı etkinlik/fuar katılımı | %50 (hedef ülkede %70'e kadar) | 1.500.000 ₺/etkinlik |
| Yurt içi etkinlik katılımı | %50 | 600.000 ₺/etkinlik |
| Uluslararası kuruluşlara üyelik | %50 | 2.500.000 ₺/yıl |
| Personel istihdam (yurt içi) | 90.000 ₺/ay | Azami 5 kişi |
| Personel istihdam (yurt dışı) | 250.000 ₺/ay | Azami 5 kişi |
| Komplikasyon sigortası | — | 8.000.000 ₺/yıl |
| Yabancı dil ve sağlık turizmi eğitimi | — | 2.000.000 ₺/yıl |
| Acenta komisyon desteği | %50 (komisyonun %20'si ile sınırlı) | 6.000.000 ₺/yıl |
Tablodaki rakamlar 10962 sayılı Karar'daki genel çerçeveyi yansıtmaktadır; kesin oran ve üst limitler uygulama usul ve esaslarına ilişkin genelge ile kesinleşir. Güncel genelge için Ticaret Bakanlığı ve Resmî Gazete esas alınmalıdır.
Başvuru Koşulları: İki Program İçin Ortak Şartlar
Marka Programı veya TURQUALITY® için başvurabilmek, öncelikle temel yasal gerekliliklerin karşılanmasını zorunlu kılar. Bu şartlar olmadan herhangi bir programa giriş mümkün değildir.
- Sağlık Bakanlığı tarafından düzenlenen geçerli Sağlık Turizmi Yetki Belgesi sahibi olmak.
- Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) üyeliği bulunmak.
- Destek Yönetim Sistemi (DYS) üzerinden kayıt ve başvuru yapmak.
- Programa özgü kriterleri (marka tescil, ofis, ihracat hacmi vb.) karşılamak.
Hangi Program Sizin İçin Uygun?
Program seçimi bir hedef belirleme meselesidir; mevcut durumun ve büyüme planının dürüstçe değerlendirilmesi gerekir. Aşağıdaki çerçeve bir başlangıç noktası sunar:
| Firma Profili | Uygun Program |
|---|---|
| Yetki belgesi yeni alınmış, yurt dışına henüz açılmaya çalışan sağlık tesisi | Hizmet Sektörleri Atılım Programı |
| Birkaç ülkede marka tescili var, yurt dışı ofis açmayı planlıyor | Marka Programı |
| Belgelenmiş uluslararası hasta hacmi, JCI/uluslararası akreditasyon, çok ülkeli ofis ağı | TURQUALITY® (başvuru öncesi danışmanlık alınması önerilir) |
| Program eşiğini henüz karşılamıyor ancak önümüzdeki 2-3 yılda büyüme planı var | Atılım Programı + paralel marka yatırımı ile eşik hazırlığı |
Bu tablo genel bir yönlendirme sağlar; kesin değerlendirme için başvuru öncesi Ticaret Bakanlığı uzmanlarından veya bağımsız danışmandan bilgi alınmalıdır.
Hedef Ülke Stratejisinin Programa Etkisi
Bakanlıkça belirlenen hedef ülkelere yönelik faaliyetlerde destek oranı 20 puana kadar artırılabilir; bazı kalemlerde oran %70'e ulaşmaktadır. Bu durum, hem Marka Programı hem de TURQUALITY® kapsamında faaliyet yürüten firmalar için hedef ülke seçimini kritik bir stratejik karar haline getirir. Marka yatırımlarını öncelikli olarak bu ülkelere yönlendirmek, geri alınan destek tutarını belirgin biçimde artırır.
Çok Yıllı Destek: TURQUALITY®'nin Asıl Avantajı
TURQUALITY® programının en belirgin özelliği, tek seferlik harcama desteklerinin ötesine geçmesidir. Programa kabul edilen firma; yıllık marka yatırımlarının yanı sıra kurumsal gelişim, yönetim danışmanlığı ve uluslararası pazar araştırması gibi süreçlerde de desteklenir. Bu çok yıllı yapı, markalaşmanın kısa vadeli bir kampanya değil, sistematik bir süreç olduğunu gösterir.
Sağlık turizmi bağlamında bu, küresel alanda tanınan bir marka olmayı hedefleyen hastane grupları ve büyük ölçekli aracı kuruluşlar için önemli bir finansal kaldıraç anlamına gelir. Şeffaf bir yol haritası ve düzenli danışmanlık ile bu destek programı maksimize edilebilir.
Sık Sorulan Sorular
- Marka Programı ile TURQUALITY® arasındaki temel fark nedir?
- TURQUALITY® daha yüksek seçicilik ölçütleri gerektiren, çok yıllı ve kapsamlı desteği olan üst düzey programdır. Marka Programı ise belirli marka yatırımlarını başlatmış ancak TURQUALITY® eşiğine henüz ulaşmayan firmalar için orta katman destek sağlar.
- Sağlık turizmi firması TURQUALITY®'ye nasıl başvurur?
- Başvuru, Sağlık Turizmi Yetki Belgesi ve HİB üyeliğinin ardından DYS (Destek Yönetim Sistemi) üzerinden yapılır. Başvuru öncesinde TURQUALITY®'ye özgü kriterlerin (uluslararası hasta hacmi, marka tescil portföyü, kurumsal olgunluk) karşılanıp karşılanmadığının değerlendirilmesi gerekir.
- Marka Programı kaç yıl destek sağlar?
- Destek süresi 10962 sayılı Karar uygulama genelgesiyle belirlenir. Kesin süre için güncel genelge metni ve Ticaret Bakanlığı açıklamaları esas alınmalıdır.
- Hizmet Sektörleri Atılım Programı'ndan Marka Programı'na geçiş mümkün mü?
- Evet. Atılım Programı'nda desteklenen yararlanıcılar, programa özgü kriterleri karşıladıklarında Marka Programı veya TURQUALITY®'ye geçiş yapabilir. Geçiş hükümleri 10962 sayılı Karar'ın genelgesine tabidir.
- Her iki programda da hedef ülke oranı geçerli mi?
- Evet. Bakanlıkça belirlenen hedef ülkelere yönelik faaliyetlerde destek oranı 20 puana kadar artırılabilir; bu avantaj hem Marka Programı hem de TURQUALITY® için geçerlidir.
- Komplikasyon sigortası ve eğitim desteği hangi programlarda var?
- Komplikasyon sigortası (8.000.000 ₺/yıl üst limit) ve yabancı dil/sağlık turizmi eğitimi desteği (2.000.000 ₺/yıl üst limit), 10962 sayılı Karar kapsamında tanımlanmış olup uygunluk, programa ve genelge koşullarına bağlıdır.
Resmî Kaynaklar
- T.C. Ticaret Bakanlığı – Hizmet Sektörü Destekleri ↗
- Resmî Gazete ↗
- Destek Yönetim Sistemi (DYS) ↗
- Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü – Sağlık Turizmi ↗
Bilgiler genel niteliktedir; oran, limit ve şartlar ilgili mevzuata göre değişebilir. Güncel durum için resmî kaynakları esas alın.