Sağlık Turizminde Döviz Kazandırıcı Hizmet Kapsamı

Döviz Kazandırıcı Hizmet Nedir?

Türk vergi ve teşvik mevzuatında "döviz kazandırıcı hizmet", yurt dışında mukim kişi ya da kuruluşlara yurt içinde sunulan ve bedeli döviz olarak tahsil edilen hizmetleri ifade eder. Sağlık turizmi bu tanımın en kapsamlı ve en yaygın uygulama alanlarından birini oluşturur: yurt dışında ikamet eden bir hastaya Türkiye'de verilen sağlık hizmeti, fatura ve tahsilat koşulları sağlandığında doğrudan bu kapsama girer.

"Döviz kazandırıcı hizmet" ifadesi mevzuatta tanımsal bir eşik olarak işlev görür. Bu eşiği geçen hizmetler; Katma Değer Vergisi Kanunu'nun ilgili maddeleri, Gelir Vergisi ve Kurumlar Vergisi Kanunlarındaki indirim hükümleri ile Ticaret Bakanlığı'nın 10962 sayılı Karar çerçevesinde belirlediği destek kalemlerinin hepsine birden kapı arar. Dolayısıyla statü yanlış kurgulanırsa ya da belgelenemezse bütün bu avantajlar bir arada riske girer.

Hangi Sağlık Hizmetleri Kapsama Girer?

Temel kapsam ölçütü, hizmetin alıcısının Türkiye'de yerleşik olup olmamasıdır. Yurt dışında ikamet eden yabancı uyruklulara veya yurt dışında mukim Türk vatandaşlarına sunulan ve döviz cinsinden faturalanan hizmetler kapsamdadır. Kliniklerin sıklıkla sunduğu hizmet türleri açısından bu tabloya bakılabilir.

Fatura ve Tahsilat Dövizi Kuralları

Döviz kazandırıcı hizmet statüsünün kazanılması yalnızca hastanın yabancı uyruklu olmasına bağlı değildir; fatura ve tahsilat koşullarının da eksiksiz sağlanması gerekir. Bu iki koşul birlikte değerlendirilir:

• Fatura döviz cinsinden (USD, EUR, GBP vb.) düzenlenmelidir. Türk lirası üzerinden düzenlenen fatura bu statüyü taşımaz.
• Hizmet bedeli, Türkiye'deki bankacılık kanalları aracılığıyla döviz olarak tahsil edilmelidir. Nakit tahsilat tek başına yeterli kabul edilmeyebilir; döviz alındısı veya banka dekontu kritik belgedir.
• Faturada hasta kimlik bilgileri, hizmet açıklaması ve döviz tutarı açıkça yer almalıdır.
• Döviz tahsilatının kur ve tarihi, teşvik hesaplamalarında (özellikle hasta yol desteğinde) TCMB kuru ile uyumlu belgelenmelidir.

KDV İstisnası ile Bağlantısı

3065 sayılı Katma Değer Vergisi Kanunu uyarınca, Türkiye'de yerleşik olmayan kişilere verilen ve kapsama giren hizmetlerin KDV'den istisna tutulabilmesi için hizmetin döviz kazandırıcı nitelik taşıması gerekir. Yani KDV istisnası ile döviz kazandırıcı hizmet statüsü iç içe geçmiş koşullardır: biri olmadan diğerini uygulamak hukuken risklidir.

Uygulama açısından şu sıra izlenir: önce hastanın Türkiye'de yerleşik olmadığı belgelenir (pasaport, vize, ikamet belgesi yokluğu), ardından hizmet bedeli döviz fatura ve döviz tahsilatıyla kayıt altına alınır. Her iki koşul sağlandığında fatura KDV'siz düzenlenir ve Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB) mevzuatı çerçevesinde KDV beyannamesi bu istisna tutarını içerir.

Kurumlar/Gelir Vergisi Kazanç İndirimi

KDV istisnasının yanı sıra, Türkiye'de yerleşik olmayan hastalara sunulan sağlık hizmetlerinden elde edilen kazancın belirli bir oranı, kurumlar vergisi veya gelir vergisi matrahından indirilebilir. Bu indirim, döviz kazandırıcı hizmetlerin vergi matrahı üzerindeki etkisini doğrudan azaltır ve toplam vergi yükünü önemli ölçüde hafifletir.

Kazanç indiriminin uygulanabilmesi için ilgili kazancın ayrı hesaplarda izlenmesi, döviz fatura ve tahsilat belgelerinin saklanması ve vergi beyannamesi ekinde gerekli formların doldurulması gerekir. Bu ayrımın muhasebe sisteminde baştan kurgulanmaması, indirim hakkından sonradan yararlanmayı güçleştirir.

10962 Sayılı Karar Teşvikleriyle Bağlantısı

27 Şubat 2026 tarihli Resmî Gazete'de (Sayı 33181) yayımlanan ve 1 Ocak 2026'da yürürlüğe giren 10962 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı kapsamındaki Ticaret Bakanlığı destekleri, özünde döviz kazandırıcı hizmet ihracatını desteklemek amacıyla tasarlanmıştır. Bu nedenle destek başvurularında sunulan fatura ve tahsilat belgelerinin döviz kazandırıcı hizmet niteliği taşıması zorunludur.

Yararlanma Şartları: Yetki Belgesi ve HİB Üyeliği

10962 sayılı Karar kapsamında teşviklerden yararlanabilmek için iki temel ön koşul bulunur: Sağlık Turizmi Yetki Belgesi ve Hizmet İhracatçıları Birliği (HİB) üyeliği. Yetki belgesi olmayan bir sağlık tesisi ya da aracı kuruluş, döviz kazandırıcı hizmet sunuyor olsa dahi destek başvurusunda bulunamaz; HİB üyeliği ise başvuruların DYS (Destek Yönetim Sistemi) üzerinden iletilmesi için zorunludur.

• Sağlık Turizmi Yetki Belgesi: Sağlık tesisleri İl Sağlık Müdürlüğü, aracı kuruluşlar USHAŞ üzerinden alır.
• HİB üyeliği: Türkiye İhracatçılar Meclisi'ne bağlı Hizmet İhracatçıları Birliği'ne üye olunur.
• DYS kaydı: Ticaret Bakanlığı Destek Yönetim Sistemi'nde hesap oluşturulur ve başvurular bu sistem üzerinden yapılır.

Belge Yönetimi: Hangi Kayıtlar Tutulmalı?

Döviz kazandırıcı hizmet statüsünü KDV istisnası, kazanç indirimi ve Ticaret Bakanlığı teşvikleri açısından aynı anda savunabilmek için hasta bazında asgari belge seti tutulması gerekir:

1. 01Hastanın pasaportu veya yurt dışı ikametini kanıtlayan belge.
2. 02Döviz cinsinden düzenlenmiş fatura (hasta adı, hizmet açıklaması, döviz tutarı ve kur tarihi ile).
3. 03Banka kanalıyla gerçekleştirilen döviz tahsilat dekontu.
4. 04Hizmet protokolü veya anlaşma (aracı kuruluş varsa komisyon belgesi).
5. 05Teşvik başvurusuna esas faaliyet belgesi (etkinlik, reklam harcaması vb. kalemlerde).